مراقبت از سالمندان - وبلاگ سرویس اول - وبلاگ سرویس اول
عنوان پست میاد اینجا

مراقبت از سالمندان

سالمندی زمانی برای شناخت حیات خویشتن است تا در عین پختگی و ورزیدگی، بتوان به سوی کسب کمال و تعدیل قوای وجودی قدم برداشت. در فرهنگ اسلامی و ایرانی از پیری به عنوان کمال، خردمندی و فرزانگی یاد می‌شود. به همین جهت سالمندی آغاز مرحله‌ای مهم از زندگی با اندوخته‌ای از تجربیات ارزشمند است. گاهی به دلیل بالا رفتن سن، ناتوانی‌ها و ضعف‌‌هایی در افراد ایجاد می‌‌شود که به توجهات اختصاصی و ویژه‌ای از لحاظ پزشکی، روانشناختی و اخلاقی نیاز خواهند داشت.

مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

بهبود کیفیت زندگی سالمندان

در پی تلاش‌‌های بسیاری که برای بهبود کیفیت زندگی سالمندان صورت می‌گیرد، رعایت نکات رفتاری در این زمینه از اهمیت بسزایی برخوردار است. مراقبت از افراد سالخورده، به معنای پاسخگویی به نیازهای خاص و منحصر به فرد آن‌ها در بازه‌های زمانی مشخص است. این مراقبت‌ها شامل امور مختلفی بوده که به ناتوانی فرد سالخورده، وضعیت زندگی و شرایط کلی وی بستگی دارند. از این‌رو، در نوشتار حاضر، به تعریف دوره سالمندی، اصول رفتاری در برخورد با آن‌ها و اشاره به بیماری‌‌های دوران سالمندی پرداخته می‌شود.

مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

 

مراقبت از سالمندان

سالمندی یک بیماری نیست، بلکه یک فرآیند زیست‌شناختی و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مسیر زندگی است. با مراقبت و توجه صحیح، می‌توان از برخی ناتوانایی‌ها و ضعف‌های این دوره پیشگیری کرد و یا آن‌ها را به تاخیر انداخت. مراقبت از سالمندان می‌تواند به دو شیوه، در منزل و یا مراکز نگهداری صورت گیرد. این مراقبت‌ها تنها از جنس مراقبت‌های بهداشتی، درمانی نیستند، بلکه با پاسخگویی به نیازهای رفاهی، اجتماعی و یا روانشناسی سالمندان می‌توان از آن‌ها نگهداری کرد.

بدون تردید یکی از مهم‌ترین و موثرترین اقدامات جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان، آموزش و فراهم‌سازی بسترهای مورد نیاز آنان است. بخشی از این آموزش بر عهده جامعه بوده و بخش دیگر آن نیز به باورهای فرهنگی و خانوادگی افراد بستگی دارد. امروزه با کاهش جمعیت و بالا رفتن امید به زندگی، پدیده کهنسالی و سالمندی بیش از گذشته قابل توجه است.

 

سالمندی چیست؟

کهنسالی یک پدیده زیست‌‌شناختی مشترک در بین تمام موجودات زنده است. سالمندی با سپیدی موی سر و فرسودگی قوای جسمی پدیدار می‌‌شود. این فرآیند متوقف یا معکوس نمی‌شود اما نقص‌ها و ناتوانی‌های ناشی از آن را می‌توان با مراقبت صحیح یا روش‌های مناسب به حداقل رساند.

تغییرات مداوم بدن در این دوره، افزون بر دگرگونی ساختار و عملکرد بدن، روان و هیجانات فرد را نیز دستخوش تغییر قرار می‌‌دهد. سالمندی با نگرش به شرایط فرهنگی کشورها دارای تعریف‌های متفاوتی است. این دوره به متوسط طول عمر بشر و بخش پایانی چرخه‌ی حیات انسان اشاره دارد. به زبان ساده در بیشتر کشورهای درحال توسعه نظیر ایران سالمند به فردی گفته می‌شود که از نظر سن، دارای ۶۰ سال و یا مسن‌تر است و به علت پیامدها و عوارض ناشی از سالخوردگی به مراقبت و توانبخشی نیاز دارد.

 

تقسیم بندی از نظر سنی

افراد سالمند از نظر سنی در سه گروه زیر قرار می‌گیرند:

سالمند جوان: ۶۰ تا ۷۰ سال

سالمند میانسال: ۷۱ تا ۸۰ سال

سالمند پیر: ۸۱ به بالا

 

تقسیم بندی از نظر میزان وابستگی

همچنین این افراد را می‌توان از نظر میزان وابستگی به سه گروه متفاوت تقسیم کرد:

سالمندان مستقل: این افراد از حافظه خوبی برخوردار هستند و برای انجام امور روزمره خود تنها به یک ناظر نیاز دارند.

سالمندان نیمه مستقل: این افراد در انجام برخی از امور روزمره خود نیازمند کمک هستند.

سالمندان وابسته: افرادی در این دسته قرار می‌گیرند که وابسته به تخت بوده و یا به بیماری شدید آلزایمر مبتلا هستند و توان انجام امور روزمره خود را ندارند.

مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

 تفاوت یک فرد سالمند با سایر افراد

با افزایش سن، تغییرات زیست‌شناختی در بدن انسان به وجود می‌آید. این تغییرات که طبیعی هستند در اثر بالا رفتن سن رخ می‌دهند و موجب محدودیت عملکرد کامل بدن می‌شوند. خشکی و چروک شدن پوست در افراد سالمند و خاکستری شدن موها جلوه‌ی طبیعی فرایند سالمندی است. بدن از چهار جزء اصلی استخوان، توده سلولی مثل توده عضلانی، چربی و آب تشکیل می‌شود. در سالمندی تمام این اندام‌ها به شکل‌های مختلف تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

در این دوران استخوان‌ها استحکام خود را از دست داده و به راحتی می‌شکنند، همچنین فرآیند نابودی و احیای دوباره سلول‌ها کند می‌شود و عضلات تحلیل می‌روند. افزون بر این چربی‌ها به گونه‌ای متفاوت در قسمت‌های مختلف بدن توزیع می‌شوند. آب بدن نیز به مقدار قابل ملاحظه‌ای در سالمندی کاهش می‌یابد، در نتیجه تعادل مناسب آن بسیار ضروری است. این تغییرات باعث کاهش نیروی حیاتی فرد می‌شوند و لذا نیازهای بهداشتی سالمندان با نیازهای افراد میانسال تفاوت دارد. از این رو سالمندان نیازمند مراقبت‌های خاص و ویژه‌ای هستند.

 

اصول نگهداری از یک سالمند

یکی از اصول ابتدایی که در نگهداری از سالمندان باید به آن توجه شود، احترام به کرامت و حفظ منزلت آن‌ها است. این موضوع دارای ارزش و اهمیت بالایی است چرا که کرامت انسان در قرآن نیز مورد تاکید بوده و در آیات مختلف علاوه بر اشاره به پیشکش کرامت به انسان از سوی پروردگار، مقام آدمی به عنوان خلیفه خدا در زمین توصیف شده است.

همچنین اگر افراد، بالا رفتن سن را به عنوان یک اتفاق طبیعی پذیرا باشند و دوران کهنسالی و سالخوردگی را با تمام نیازمندی‌‌ها و شرایط جسمی و روحی آن درک کنند، به راحتی می‌توانند این دوره را سپری کرده و افراد مسن و سالخورده خانواده را از نعمت در کنار خانواده بودن بهره‌‌مند سازند. اما بی‌‌مبالاتی به نیازهای این دوران و سهل‌‌انگاری در این باره می‌تواند مسایل و مشکلات اجتماعی، خانوادگی و حتی بیماری‌های جسمی خطرناک را برای سالمندان و اطرافیان آن‌ها در پی داشته باشد.

مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

نکات و اصول برخورد با سالمندان

در ادامه به برخی از نکات و اصول برخورد با سالمندان پرداخته می‌شود:

-معمولا سالمندان در راستای پیر شدن، رفتارها و روحیات خاصی را با توجه به تغییرات روانی و جسمی تجربه می‌‌کنند که با حال و هوای روزهای جوانی متفاوت است. اگر با دید سطحی به این امر نگریسته شود می‌تواند عجیب باشد اما در اصل، این بخشی از روند تکامل انسانی است. افراد در برخورد با سالمندان هرگز نباید گذشته‌ آن‌ها را تا زمانی که خود بیان نکرده‌اند، به شکل طنز و یا کنایه یادآوری کنند.

-حفظ استقلال سالمندان و وابسته نکردن آن‌‌ها از بزرگ‌ترین خدماتی است که اطرافیان می‌توانند به آن‌ها عرضه کنند، چرا که احترام و منزلت انسانی در پی استقلال و خودمختاری حاصل می‌‌شود.

-سالمندان هیچ‌گاه نباید مورد ترحم قرار گیرند. این دسته از افراد معمولا کمتر سخن می‌گویند و به این ترتیب هوش هیجانی آن‌ها به مراتب بیشتر از افراد عادی است و تمایز میان احترام و ترحم را راحت‌‌تر درک می‌کنند.

-عشق ورزیدن، مهربانی و رفتار درخور شان و شایسته با افراد کهنسال از وظایف فرزندان محسوب می‌شود اما افراط و تفریط در این امر پسندیده نیست، زیرا ممکن است با انجام رفتارهای محبت‌آمیز افراطی و رسیدگی‌های بدون ضرورت حس سالخوردگی و کهنسالی زودتر از موعد مقرر به آنان القا شود.

-اگر افراد با فرد سالخورده‌ای سرو کار دارند که مشکلات شنوایی و یا حافظه دارد، لازم است برای واضح بودن سخن خود از ابزارهای بصری و حرکتی استفاده کنند. یعنی به طور همزمان با صحبت درباره‌‌ی موضوع مورد نظر از شرح تصویری نیز برای تکمیل سخن، کمک بگیرند. مثلا برای گفتن عبارت «سرتان درد می‌کرد، بهتر شده است؟» آن را با اشاره به سر خود بیان کنند.

 

اختلالات شایع سلامتی

انسان‌‌ها در هر سنی ممکن است با بیماری‌‌های مختلفی مواجه شوند اما برخی از بیماری‌‌ها به طور خاص در دوران سالخوردگی و سالمندی ظاهر می‌‌شوند. از بیمارهای رایج این سن می‌توان به فشار خون، بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، دیابت، سرطان، بیماری‌های تنفسی، بی‌اختیاری ادراری، نقض یا کاهش بینایی، کاهش شنوایی، بیماری‌‌های روماتولوژیک نظیر آرتروز، نقرس و پوکی استخوان، انواع مختلف اختلالات روانی و مشکلات دهان و دندان اشاره کرد.

همچنین آلزایمر یا فراموشی از دیگر بیماری‌‌های دوران سالمندی است که به عنوان بیماری پیری نیز شناخته می‌شود و در حقیقت مهم‌‌تر از یک فراموشی معمولی است. بنابراین افراد سالمند نیازمند محیط زندگی امن و آرام، خدمات پزشکی، روانشناختی، رفاهی و بازپروری هستند. همچنین هر سالمندی باید امکان برخوداری از سنجش‌های پزشکی را جهت تشخیص زودهنگام بیماری داشته باشد چرا که شناسایی به موقع عوارض و مشکلات بعدی را به شدت کاهش می‌دهد. از این رو سالمندان با سن بالاتر از ۶۵ سال باید از نظر عدم مصرف سیگار، رژیم غذایی سرشار از چربی‌های سالم، ورزش‌های هوازی و تمرین‌های کششی زیر نظر پزشک قرار گیرند.

 

نیازهای اساسی افراد سالمند

افراد سالخورده در انجام امور روزمره خود به کمک‌های خاصی نیاز دارند. برای مراقبت از این افراد جوانب مختلفی را باید در نظر گرفت و تنها رعایت نکات بهداشتی برای آنان کافی نیست. آگاهی در مورد نیازهای احتمالی سالمندان برای کسانی که وظیفه مراقبت از آن‌ها را بر عهده دارند، اهمیت بسیار زیادی دارد. در این بخش به بررسی اجمالی نیازهای احتمالی آن‌ها پرداخته می‌شود.

اصلی‌ترین نیازهای سالمندان به شرح زیر است:

-مسکن

-توجه و مراقبت

-نظافت و بهداشت

-تامین مالی

-برقراری ارتباط اجتماعی

مراقبت از سالمندان

مراقبت از سالمندان

سخن پایانی

امروزه در پی بالا رفتن سطح بهداشت جهانی و مراقبت‌‌های پزشکی میزان امید به زندگی در افراد افزایش یافته است. بنابراین، دسته‌‌ای که در گذشته بخش کوچکی از اجتماع را شامل می‌‌شد، در حال حاضر با افزایش جمعیت روبه‌رو است. سالمندان امروز، خدمت‌گزاران و زحمت‌کشان جامعه دیروز هستند، که به دلیل کاهش توان جسمی و توانایی‌‌های ذهنی نیازمندی‌‌های ویژه‌ای دارند.

از این‌رو می بایست، برای تامین رفاه و امنیت سالمندان در جامعه کوشید تا سلامت جسمی، عاطفی، روانی و اجتماعی آن‌‌ها خدشه‌‌دار نشود. در پی این معیارها، ابراز رفتاری مطلوب، به دور از ترحم در تعامل با سالمندان و افراد باتجربه نیز می‌تواند از جمله عوامل سرزندگی و بروز احساس مفید بودن در این افراد باشد. علاوه بر آن، رفتارهای مناسب در رابطه با مبتلایان به بیماری‌‌های سنین کهنسالی، نقش بسزایی در بهبود کیفیت زندگی آن‌ها خواهد داشت.

 



برای ارائه خدمات سلامت و زیبایی و یا درخواست خدمات سلامت و زیبایی به سایت زیر مراجعه کنید.

سلامت و زیبایی – سرویس اول



 

منابع

 

مقاله ارزیابی سبک زندگی در سالمندان، نویسندگان قهرمان محمودی، کیومرث نیاز آذری، طاهره صنعتی، دانشکده علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، زمستان ۱۳۹۱ | آدرس اینترنتی مقاله: (sid.ir)

مقاله اقتصاد بهداشت و سالمندی، نویسندگان دکتر ابوالقاسم پوررضا، رقیه خبیری نعمتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، زمستان ۱۳۸۵ | آدرس اینترنتی مقاله: (sid.ir)

کتابچه‌ی راهنما مراقبت های بهداشتی از سالمندان، مترجمان فرانک تفرشی، شهناز عباسی نیا، چاپ اول ۱۳۸۷ | آدرس اینترنتی کتاب (rahbari-behzisti.com)

مقاله رعایت کرامت انسانی در مراقبت از سالمندان از دیدگاه پرستاران و بیماران سالمند، نویسندگان حکیمه سابقی، احمد نصیری، محمد زارعی، ابوالفضل کاظمی تبار، دانیال گلباف، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بهار ۱۳۹۴ | آدرس اینترنتی مقاله (journals.sbmu.ac.ir)

مقاله اصول کار با خانواده و شیوه های برقراری ارتباط موثر با گروه هدف، نویسندگان دکتر حسین نحوی نژاد، دکتر مرضیه شیرازی خواه، صغری نیر احمدی، مرتضی پدرامی، ۱۳۹۳ | (eazmra.ir)

fa.wikipedia.org

 

مقاله ملاحظه‌های اخلاقی تعامل با سالمندان، به ویژه مبتلایان به آلزایمر، نویسندگان محمد خان احمدی، دکتر داریوش فرهود، دکتر مریم مالمیر، بهار ۱۳۹۴ | (iranethics.ir)

 

شما چه فکر میکنید؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *